İngilizcekısaltmaların açılımları ve açıklamalarını sunan İngilizce Kısaltmalar sözlüğü hizmetinizde. İngilizce kısaltmalar anlamları hakkında size kitaplar yardımcı olamaz. Bir çoğu modern zamanların eseri olan bu İngilizce kısaltmaların açılımları ancak bizim sunduğumuz gibi sözlüklerle anlaşılabilir. Fiilimsihangi öğe içindeyse, görevi o öğeyle özdeştir. Bu cümlede zarf tümleci içinde olduğundan kendisi de zarf tümlecidir. Örnek: “Çiçekleri koparan çocukları sonunda yakaladım.” cümlesinde “yakaladım” yüklemdir. “Çiçekleri koparan çocukları” nesnedir. Nesne içindeki “koparan” sıfat-fiili yan Cümle sonlarına konur. Örnek: Öğretmenimiz bize yeni konular anlattı. – Kısaltmaların sonuna konur. Örnek: Dr. (doktor), Prof. (profesör), Doç. (doçent) – Saat ve dakika belirten sayılar arasına konur. – Tarihlerin yazılışında gün, ay, yıl belirten sayılar arasına nokta konur. – Sıra bildiren sayıların Kategori Relative Pronouns. İlgi zamiri demektir. İnglizce’de cümle “özne, yüklem ve nesne” yapısı üzerine kurulur. Bu üçlü yapı temel yapıdır. Yerleri ve sıralaması değişmez. Özne ve yüklemden sonraki yapılar opsiyoneldirler. Olsa da, olmazsa da olur. Bir cümlede tüm hareketler yüklem etrafındadır. Bunlara benzer şekilde maddelerle verilen açıklamalardan sonrayer alan örnek harf, kelime veya birleşik kelimelerin sonunda nokta işare¬ti yer almaktadır. Oysa bu ifadeler cümle değerinde değildir. Kılavuz’dabu şekilde hemen hemen tüm açıklama ve ifadelerin sonunda nokta. yeralmaktadır. MSWmm. KESME İŞARETİ ’ [8]„Özel isimlere eklenen çekim eklerini ayırmak için Kemal’e, Ankara’yı, Türkiye’de, Kızılırmak’ı, Mamak Caddesi’nde...Ancak kurum ve kuruluş adlarından sonra kesme işareti kullanılmazTürkiye Büyük Millet Meclisine, Mamak Anadolu Lisesi Müdürlüğüne, ............... Başkanlığına, ................ Dekanlığına, ............... Rektörlüğüne, ................... Kurumundan]Yabancı isimlere getirilen yapım ve çekim ekleri okunuşa göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılırShakespeare’in, Moliere’e, Honolulu’lu]Kişi adlarına sonradan eklenen unvanlara eklenen ekler de kesme işareti ile Hanıma, Ayhan Beyden, .......... Efendinin, ............... Paşayı...]Sert sessizle biten özel isimlere ünlüyle başlayan ek getirildiğinde ismin son sesi korunur, ama söyleyişte yumuşama Zonguldağı, Sinop’a Sinoba, Ahmet’in Ahmetin]Özel ismin yerine kullanılan “o” zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve eki de kesme işaretiyle ayrılmaz.]Yabancı isimler hariç diğer özel isimlere yapım ve çokluk ekleri getirilerek yapılan kelimeler büyük harfle başlar ve ekleri de kesme işareti ile ayrılmaz. Bu eklerden sonra gelen ekler de kesme işareti ile Türkçü, Türkleşmek, Türkçülüğün, İslâmlaşmak, Türkolog, Darvinci, Sivaslı, Ankaralı, Ankaralıdan, Türkçecilik, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Ahmetler, Mehmetler, Yakup Kadriler, Mustafa Kemallerden, Ereğliler...Bu özel isimler, türetilen kelimenin içinde kalıyorsa büyük harfle başlamazPanislâmizm, Panturanizm, Pantürkizm...„Özel isimlere eklenen –lı, -siz, -ci yapım ekleri kesme işareti ile ayrılmazAnkaralı, Atatürkçü, İstanbulsuz...„Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler okunuşa göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılırDSİ’ye, ÖSS’de, TCDD’ye, TBMM’nin...Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin okunuşu esas alınırkg’dan, cm’yi, mm’denAncak büyük harfle yapılıp da okunuşu esas alınan kısaltmalar da vardır ki bunlar bir kelime gibi telâffuz edilebilmektedirlerASELSAN’a, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya...Sonunda nokta bulunan kısaltmalardan sonra kesme işareti kullanılmaz. Ek kelimenin okunuşuna göre belirlenir sonra gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılır. Sıra sayılarında hem nokta hem kesme kullanılmaz1972’de, 1881’de, 2000’den, 12’nci...Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilirOnar, beşer, yüz yirmişer, yüz ellişer milyon...„İki kelime sonradan birleştirildiğinde ve özellikle şiirde vezin gereği bu kelimelerden ikincisinin ilk ünlüsü düşürüldüğünde düşen ünlünün yerine kullanılırne oldu → n’oldu, ne etsin → n’etsin, ne eylesin → n’eylesin, Karacaoğlan → Karac’oğlan Şiir dışında Karacaoğlan’dır., düştü mü ola → düştü m’ola...„Özellikle belirtilmek istenen ek, harf ve kelimelerden sonra kullanılırA’dan Z’ye, -daş’la türemiş kelimeler...Bazı kelimelerde b’nın m’ya dönüştüğü belirtisiz nesne olarak kullanımına örnek verin.„Aldığı ekle bir başka kelime ile karıştırılabilecek olan kelime köklerinden sonra kullanılırTava’nın rengi neden böyle olmuş?Bilgi’nin efendisi olmak için çalışmanın uşağı olmak gerekir.„Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığı zaman kesme işareti yay ayraçtan sonra konurYunus Emre 1240?-1320’nin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu’ninAncak cins isimlerinden sonra yay ayraç geliyorsa yay ayraçtan sonraki ek kesmeyle ayrılmazİmek fiili ek fiilnin[8] Bazı alıntı kelimelerde de kesme işareti kullanılır ki bu, noktalama ile değil imlâ ile ilgilidir. doymak, doymak kelimesi, doymak kelimesiyle cümle, doymak kelimesiyle örnek cümle, doymak kelimesiyle 20 örnek cümle, kelimelerle örnek cümleler, doymak kelimesiyle örnek cümle nedir Sevgili takipçilerimiz, sizlere ilkokul öğrencilerimiz için kelimelerle örnek cümleler hazırlayarak onların gelişiminde katkıda bulunarak eğitim hayatlarında daha fazla adapte olmalarını sağlamaya çalışacağız. İlkokul dönemlerinde kelimelerle kurulan cümleler öğrencilerin gelişiminde, okumalarında, kelime haznelerinde büyük verim ve katkı sağlamaktadır. Verilen kelimeyle kurulan, kurulmaya çalışılan cümleler öğrencilerin kişisel gelişimiyle birlikte hafızalarını güçlendirecektir. Bizlerde öğrencilerimizin zorlandığı, aklına gelmediği, yapamadığı durumlarda kelimelerle cümleler kurarak onlara yardımcı olmaya çalışacağız. Sofradan doymadan kalktığım için yeniden acıktım. Senin de ne doymak bilmeyen bir karnın varmış. Bugün akşam yemeğinde çok doyduğum için bir daha yemek yemedim. Herkes doyuncaya kadar yemek yesin hemen yola çıkacağız. O kadar doydumki patlicam. Sen doymuş görünüyorsun. Ben çok doydum peki sen? Bu gün çok doydum. İnsanı kaçırmak marifet değil, doyurmak marifet… Onun sözleri beni doyurdu. Annemin börekleri karnımı doyurdu. Teyzemin pilavı çok güzeldi, karnımı doyurdum Bağırışları karnımı doyurdu Hiç kimse bir diğerinin yerine karnını doyuramaz Bu topraklar milyonlarca kişiyi doyurabilir. Elli yıl gecikmeyle yapılan bu açıklamanın insanı doyuracak bir yanı yoktur. Karnım çok doydu. Yemekte o kadar çok doydum ki ayağa kalkamıyorum. Yemekler hiç doyurucu değildi. Yemekler çok doyurucuydu. Benzer konulara buradan ulaşabilirsiniz; Çocuk Kelimesiyle Cümleler Geleneksel Kelimesiyle Cümleler Tutsak Kelimesiyle Cümleler Dokuz Kelimesiyle Cümleler Yazım Kuralları Türkçe Konu Anlatımı PDF Yazım Kuralları ile ilgili merkezi sınavlarda sorulan sorular yazım yanlışlarını tespit etmeye yöneliktir. O yüzden burada da sıklıkla karıştırdığımız ve sınavlarda sıklıkla sorulan yazım hatalarına değineceğiz sadece. Yazım Kuralları için daha detaylı bilgiye, TDK’nin resmi Genel Ağ adresinden ulaşabilirsiniz Yazım Kuralları. Yer İsimlerinin Yazımı ile İlgili Kurallar Yer isimlerinin tür bildiren ikinci ismi de büyük harfle yazılır Konya Ovası Tuz Gölü Fırat Nehri Porsuk Çayı Zap Suyu Zigana Geçidi Marmara Bölgesi Asya Yakası Bunlar coğrafi yerlerdir. Yanlış Kullanımına Örnekler Konya ovası Konya Ovası Konya ovasını Konya Ovası’nı Konya Ovasında Konya Ovası’nda Kıta, ülke, il, ilçe, belde, kasaba, köy vb. tür isimleri ile kurulan yer adlarında tür bildiren bu ikinci isimler küçük yazılır Avrupa kıtası Türkiye ülkesi İstanbul ili Beylikdüzü ilçesi İnsuyu kasabası Kumkale beldesi Apçağa köyü Bunlar yerleşim birimidir. Yanlış Kullanımlara Örnekler İnsuyu Kasabası İnsuyu kasabası İnsuyu Kasabası’nda İnsuyu kasabasında Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar Cumhuriyet Mahallesi Sultanahmet Meydanı Atatürk Bulvarı İstiklal Caddesi Kurtuluş Sokağı Bunlar adres bilgileridir. Adrese il ve ilçe yalnızca ismi ile eklenir Kadıköy / İstanbul Yanlış Kullanımına Örnekler Kurtuluş sokağı Kurtuluş Sokağı Kurtuluş sokağında Kurtuluş Sokağı’nda Yapı isimlerini de yer isimleri gibi düşünebiliriz ve onlarda da tür adları özel ada dahildir ve büyük yazılır Çankaya Köşkü’nü, Horozlu Han’ı, Ankara Kalesi, Galata Köprüsü’nü, Beyazıt Kulesi’nde, Bilge Kağan Anıtı’nı, Nusretiye Saat Kulesi’nde vb. Büyük Harflerin Kullanımında Sıkça Karıştırılan Kurallar Aylar ve Günlerin Yazımı Ay ve gün adları herhangi bir tarih ile birlikte kullanılırsa büyük yazılır 22 Haziran’da doğdum. 22 Haziran 1992de doğdum. 22 Haziran Pazartesi günü… 22 Haziran 1992 Pazartesi günü… 1992 yılının Haziran ayında… 1992 yılının Haziran ayında Pazartesi günü… Aylar ve Günlerin Yazımı Ay ve gün adları herhangi bir tarih olmadan kullanılırsa küçük yazılır ve kesme işareti kullanılmaz Bu haziranda salı ilk haftası pazara denk geliyor. Haziran kelimesinde kesme kullanılmadı, cümle başı olduğu için büyük yazıldı. Eser İsimleri Kitap, dergi, gazete, tablo, resim, heykel, beste vb. eserlerin yalnızca isimleri büyük yazılır; özel ada dahil olmayan, tür bildiren kelimeleri büyük yazılmaz. Bugün Cumhuriyet gazetesi Dili dergisine abone olduk. Resmi Gazete Yayının ismi budur. Onuncu Yıl Marşı Bestenin ismi budur. İstiklal Marşı Şiirin ismi budur. Dünya, Güneş ve Ay Yalnızca terim anlamlı kullanıldıklarında büyük yazılır ve dolayısıyla kesme işareti kullanılır Dünya’nın uydusu Ay’ dünyası aysın, güneşsin. Tanrı, İlah, Allah Özel isim olarak kullanılmadıkları zaman küçük yazılır Müzik dünyasının ilahısın. Edebiyatın tanrısı gibiydi. Bu işin allahları orada. Sen beni affet Allah’ım. Tanrı’m bize güç ver. Para Birimi Para birimleri lira, avro, dinar, dolar vb. büyük harfle başlamaz Türk lirası değerlendi. Amerikan doları avro kaç lira? Özel İsim ile Kurulan Birleşik Kelimeler Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar, tür bildiren kelimeler küçük yazılır. Antep fıstığı, Brüksel lahanası, Frenk gömleği, Hindistan cevizi, İngiliz anahtarı, Japon gülü, Maraş dondurması, Van kedisi vb. Akrabalık Bildiren Kelimeler Akrabalık bildiren kelimeler sadece lakap olarak kullanılırsa özel isme dahil olur ve büyük yazılır. Baba Gündüz, Dayı Kemal, Hala Sultan, Nene Hatun; Gül Baba, Susuz Dede, Telli Baba vb. Cemal dayım harbi ablayı amca çok yaşlı. Saygı Sözleri, Unvan ve Lakaplar Kişi adlarıyla birlikte kullanıldıklarında özel ada dahil olup büyük yazılırlar. Zeynep Hanım, Hasan Bey, Mustafa EfendiDeli Petro, Genç Osman, Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk Lakaplar ve takma isimler tek başlarına da özel ad özelliği gösterirler Karaoğlan’ı görmek istiyorum. B. Ecevit’in lakabı Deli Ozan derler ona. F. N. Çamlıbel’in lakabı Tarihi Olay, Dönem, Çağ Tarihi olay, çağ ve dönem adlarının tür bildiren kelimeleri de büyük harfle başlar ve dolayısıyla kesme ile ayrılır Milli Edebiyat Dönemi’nde,Milli Mücade Dönemi’ni,Buzul Çağı, Lale Devri,Cahiliye Dönemi, Orta Çağ,Aydınlanma Çağı’ndaKaranlık Çağ. İki Noktadan Sonra İki noktadan sonra cümle ve özel ad niteliğinde olmayan örnekler sıralandığında bunlar büyük harfle başlamaz İki şey önemlidir akıl ve vicdan. Örneğin sayısı belli ise nokta ile değilse üç nokta ile biter. Özel İsimden Türeyen Sözcükler Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar Türkçe, Türkleşme, Türkleşmek, Türkçü, Türklük, Avrupalı, Asyalılık, Konyalı, İstanbullu vb. Yön İsimleri ile İlgili Kurallar Yön bildiren kelimeler özel ismin önünde kullanıldığında büyük yazılır Doğu Avrupa’da fırtına var. Kuzeydoğu Asya Anadolu sıcakt Yön bildiren kelimeler tek başlarına ya da özel isimden sonra kullanıldıklarında küçük yazılır Avrupa’nın doğusunda kar var. Türkiye’nin batısı ısınıyor. Biraz güneye inelim. Yön anlamı dışında fikir, hayat tarzı, felsefe, yer vb. kullanıldıklarında büyük yazılır ve dolayısıyla kesme ile ayrılır. Bu konuda Batı’nın fikri başka. Doğu ve Batı kültürleri Doğu’dan Doğu kaynıyor. Özel İsimlerde Kesme İşaretinin Kullanılmadığı Durumlar Kurumlar, kuruşlar, iş yeri adları ve benzerleri büyük harfle yazıldığı halde bunlara gelen ekler ayrılmaz Türk Dil KurumunaTürk Dil Kurumu’na Yanlış Cumhuriyet LisesindeCumhuriyet Lisesi’nde Yanlış Türkiye Büyük Millet Meclisinde İstanbul Büyük Şehir Belediyesine Ulupınar GözlemevindenSelçuk ÜniversitesindeKöşem Bakkaliyesinde vb. Özel İsimlere gelen yapım ekleri çokluk eki de ve yapım eklerinden sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz TürklerTürk’ler YanlışTürkçeninTürkçe’nin Yanlış Türkiyeliler Türkleşmenin Farslılar Farsçada Müslümanlıkta Sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz Konya Ovasında buğday yetişir. Ovası dersek kesme konur. Konya Ovamızda buğday Ovamız’da yanlış kullanım Bu kural isim tamlamaları ile oluşan yer adlarında meydana gelir. Sıklıkla sorulan bir kural değildir. Birbiri ile Karışan Ek ve Bağlaçlar Türkçede ekler kelimeye bitişik -mi hariç, bağlaçlar ve edatlar ise ayrı yazılır! Bağlaç Olan de ile Ek Olan -de Türkçede bulunma hâl eki -de ekidir. Bu eki alan kelime cümlede çoğunlukla yer ve zaman ile ilgili bilgi verir. Cümleye sorulan nerede sorusuna cevap verir. Yarın okulda sınav var. Nerede? Sende kalem var mı? Nerede?Sınıfta kalanlar oldu. Bağlaç olan de ise hiçbir zaman nerede sorusuna cevap vermez. Sen de bizimle gel. Nerede??Yemek de yemek diye de gitmiş bile. Başka bir kullanışlı yol ise “de” bağlacını cümleden çıkartmaktır Sen bizimle gel Yemek yemek diye tutturdu. Gelmiş gitmiş bile. Anlam daralır ama cümle manasız bir hâl almaz. Bağlaç Olan de ile Ek Olan -de Türkçede -ki ekinin çeşitli görevleri vardır. Bunlara değinmeyip yalnızca ayırt etme yoluna değineceğiz Cümle içerisinde “ki” olan kelimeye -ler çoğul ekini ekleyerek “ki”nin doğru yazılıp yazılmadığı anlaşılabilir. Bizimki daha sevecen. Bizimkiler -ler ekini alan kelime manasız bir sözcüğe dönüşmezse burada -ki eki kullanılmıştır. Tut ki çıldırdım. Tutkiler Anlamsız bir kelimeye dönüştü. Öyle ise bağlaçtır. Not Birkaç örnekte “ki” bağlacı kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır sanki, oysaki, mademki, belki, hâlbuki, çünkü, meğerki, illaki sombhçmi Eğer ki ifadesi her zaman ayrı yazılır. Kalıplaşmış olduğu sanılmaktadır lakin yanlış bilgidir. -Mi Soru Ekinin Yazımı Bu ek gelenekleşmiş olarak ayrı yazılır ve kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak ünlü uyumla­rına uyar Kaldı mı? Sen de mi geldin? Olur mu? İnsanlık öldü mü? Soru ekinden sonra gelen ekler, bu eke bitişik olarak yazılır Okuyor muyuz? Çocuk muyum? Gelecek miydi? Güler misin, ağlar mısın? Bu ek sorudan başka görevlerde kullanıldığında da ayrı yazılırGüzel mi güzel! Yağmur yağdı mı dışarı çıkamayız. UYARI Birleşik fiillerde mi soru eki iki kelimenin arasına da gelebilir Vaz mı geçtin? Ayrı ve Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler Kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır. Biz akılda kalıcı bir yol olarak ikinci kelimenin anlam değişikliğine uğramamasına bakacağız hamam böceği böcek kelimesinin anlamı değişmediayrık otu ot kelimesinin anlamı değişmediateş çiçeği çiçek değişmediüst geçit geçit değişmedikara yolu, hava yolu, deniz yolu yol gidilen, takip edilenhafta içi iç günlerhafta sonu son günleryer altı altyer üstü üstdil bilgisi bilgi Etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak yar­dımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır alt etmek, dans etmek, el etmek,kul olmak, not etmek, oyun etmek, söz etmek, terk etmek, var ol­mak, yok etmek, yok olmak vb. Ses düşmesine, ses değişmesine veya ses türemesine uğradıklarında ise bitişik yazılır emretmek, meno­lunmak, cemetmek, kaybolmak; darbetmek, dercetmek, hamdetmek; affetmek, hissetmek, reddetmek vb. Kelimelerden her ikisi veya ikincisi, birleşme sırasında anlam değişmesine uğradığında bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır. Biz akılda kalıcı bir yol olarak ikinci kelimenin anlam değişikliğine uğramasına bakacağız ayşekadın fasulye karadul örümcek ka­dınbudu köfte dilberdudağı tatlı beştaş oyungülkurusu renksuçüstüakşamüstübilinçaltı Dilimizde her iki ögesi de asıl anlamını koru­duğu hâlde yaygın bir biçimde gelenekleşmiş olarak bitişik yazılan keli­meler de vardır a. Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları başbakan, başçavuş, başeser, başhekim, başhemşire, başkent başköşe, başrol, başsavcı vb. b. Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki başı sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları aşçıbaşı, binbaşı, ele­başı, ustabaşı vb. c. Ağa, baba, bey, efendi, hanım, nine vb. sözlerle kurulan birleşik kelime­ler ağababa, ağabey, beyefendi vb. ç. Biraz, birçok, birçoğu, birkaç, birkaçı, birtakım, herhangi, hiçbir, hiç­biri belirsizlik sıfat ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak biti­şik yazılır. d. Ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik ya­zılır aşevi, doğumevi, gözlemevi, huzurevi, öğretmenevi, yayınevi vb. Büyük Harfle Yapılan Kısaltmalar Gelenekleşmiş olan Türkiye Cumhuriyeti ve T. Türkçe kısaltmalarının dışında büyük harflerle yapılan kısaltmalarda nokta kullanılmaz TBBM, TDK, TÖMER vb. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısalt­manın son harfinin okunuşu esas alınır BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den vb. “K” harfi “Ka” diye seslendirilmez. Son harfi “K” harfi ile biten kısaltmalara dikkat et! TDK’dan Yanlış TDK’den Doğru Küçük Harfle Yapılan Kısaltmalar Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur Alm. Almanca, Kocatepe Mah., Güniz Sok., Prof., Dr. ; sf. sıfat, haz. hazırlayan, çev. çeviren, ed. edebiyat, fiz. fizik, kim. kimya vb. Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır cm’yi, santimetreyi, kg’dan kilogramdan, mm’den milimetreden vb. Sonu noktalı kısatlmalara gelen ekler için kesme kullanmaya gerek yoktur vb. Üs sayısı olan kısatlmalarda da kesmeye gerek yoktur ve bunlarda da okunuş esas alınır m²ye metrekareye, 64ten altı üssü dörtten vb. Sayıların Yazımı Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır iki yüz, üç yüz altmış beş, bin iki yüz elli bir vb. Üleştirme sayıları her zaman yazı ile yazılır! 5’er kalem dağıttılar. Yanlış Beşer kalem dağıttılar. Doğru İstisnaslar Para ile ilgili işlemlerle senet, çek vb. ticari belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır 650,35 altıyüzelliTL,otuzbeşkr. Adları sayılardan oluşan iskambil oyunları bitişik yazılır altmışaltı, ellibir, yirmibir vb. Yazım Kuralları Konu Anlatımı PDF olarak indirmek için tıklayınız. Cümle Türleri Cümle TürleriKuruluşlarına Göre Cümle Türleri Kurallı Cümle Devrik Cümle Ara Sözlü Cümle Eksiltili Cümle Yüklemlerine Göre Cümleler Ad isim Cümlesi Eylem Fiil Cümlesi Yapılarına Göre Cümleler 1. Basit Cümle Tek Yüklemli Cümle2. Birleşik Cümle3. Sıralı Cümle4. Bağlı CümleKuruluşlarına Göre Cümle Türleri Kurallı Cümle Yüklemi sonda olan cümlelere, kuruluşları yönünden, düz cümle denir. Örnek Günler günleri, aylar ayları kovaladı. Sembolistler, anlamdan çok şiirde ahenge önem vermişlerdir. Kısa ve özlü sözle, çok şey anlatma sanatına icaz denir. Önemli olan etkiyi aşmak, kendine özgü bir şiire ulaşmaktır. Devrik Cümle Yüklemi sonda olmayan cümlelere devrik cümle denir. Devrik cümlede yüklem başta da ortada da olabilir, ama sonda olamaz. Kurallı cümlelere göre daha akıcı olduğundan, devrik cümleler genellikle şiir türünde kullanılır. Örnek Neden böyle düşman görünürsünüz, yıllar yılı dost bildiğim aynalar? İki kapılı bir handa, gidiyorum gündüz gece. Gezer bağdan bağa, çoban çeşmesi. Gördüğüm, sihirbaz gibi geçtiğini üç kızın. Ara Sözlü Cümle Bir cümlenin anlamına açıklık getirmek amacıyla, o cümlede açıklayıcı bir söz ya da bir cümle kullanılır. Bu açıklayıcı unsurlar söz biçimindeyse ara söz, cümle biçimindeyse ara cümle adını alır. Ara söz, yüklem dışında daima bir öğenin açıklayıcısı olarak kullanılırken o öğeyle aynı görevde bulunur. Örnek § Sınıftaki birkaç kişi, tembel olanlar, bu duruma itiraz etti. § Bu işe Ayşe’yi – herkesin dedikodusunu yapan o kızı – karıştırmayın. § Sana, en yakın arkadaşıma, güvenmekle hata etmişim. Ara cümle ise yalnızca cümlenin anlamına açıklık kazandırır. Cümlenin herhangi bir öğesi olamaz. Örnek O zaman vecd ile bin secde eder – varsa – taşım. Ülkemiz, üç yanı denizlerle çevrilidir, yavaş yavaş çöle dönüyor. Bizim patron, yalnızca gördüğüne inanır, bu dedikoduya inanmayacaktır. UYARI Ara söz ve ara cümlelerin başında ve sonunda ya “, …,” ya da “- … –“ işaretleri kullanılır. Ara söz ve ara cümlelerin cümleden atılması cümleyi biçimsel yönden etkilemez, yalnızca anlamı etkiler. Eksiltili Cümle Başta yüklem olmak üzere herhangi bir öğe özne, nesne, tümleçler anlatıdan düştüğünde eksiltili cümleler oluşur. Eksiltili cümle çoğu zaman bir sorunun karşılığı olarak kullanılır. Örnek – Ali geldi mi? – Gelmedi. – Kitabı beğendin mi? – Beğendim. – Sinemaya gidelim mi? – Gidelim. – Kim okuyacak? – Ben. Eksiltili cümlede bir olgunun önemi belirtilebilir veya bir konuya dikkat çekilebilir. Ancak bu, genel olarak yüklemin düşmesiyle ortaya çıkar. Örnek Haydi çocuklar bize gidelim. Ev yapacaksan tuğladan yap, kız alacaksan Muğla’dan al. Tarlayı taşlı yerden, kızı kardeşli yerden alma. Kimi zaman, ki bağlacından sonra gelmesi gereken sözler kullanılmaz. Anlatım güç kazanır ve eksiltili cümle oluşur. Örnek Ona öyle bir baktım ki… Adam içeri bir girdi ki… Yüklemlerine Göre Cümleler Bir cümlenin yükleminde çekimli bir eylem ya da ekeylemle çekimlenmiş bir ad veya ad soylu sözcük olabilir. Bu sözcük türüne göre cümleler iki grupta incelenir. Ad isim Cümlesi Yüklemi ekeylemle çekimlenmiş bir ad ya da ad soylu sözcüğün bulunduğu cümlelerdir. Örnek Bu yaşlı kadın, olayın tek tanığıymış. Çalışmak, başarının temelidir. Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır. Toprak eğer uğrunda ölen varsa vatandır. Eylem Fiil Cümlesi Yüklemi çekimli bir eylem ya da eylem grubu olan cümlelerdir. Her türlü hareket iş, oluş eylem cümleleriyle karşılanır. Bu nedenle eylem cümleleri, ad cümlelerine oranla daha fazla kullanılır. Örnek Bir adım daha yaklaşınca tanıdım. Anlattığı fıkralarla çocukları güldürdü. Bu kazağı değil, kırmızı olanı tercih ederim. Uçtuk Mohaç ufkunda görünmek hevesiyle. Yapılarına Göre Cümleler Cümleler yargı bildirir. Kimi cümlelerde bir yargı, kimi cümlelerde ise birden çok yargı vardır. Cümleler yapılarına göre basit, birleşik, sıralı ve bağlı olmak üzere dörde ayrılır. Cümle yapısını anlamak için “temel cümle” ve “yan cümle” kavramlarını bilmek gerekmektedir. Temel Cümle Birleşik cümlelerde asıl yargıyı bildiren, yardımcı yargıları sonuca bağlayan cümledir. Daha öz bir ifadeyle temel cümle yüklemdir. Yan Cümle Tam bir yargı bildirmeyen, fiilimsilerle ya da çekimli bir fiille kurulan, temel cümlenin ögesi olarak görev yapan söz ya da söz öbeklerine yan cümle denir. Yan cümle temel cümledeki yargıyı güçlendiren, açıklayan, bütünleyen ve türlü yollarla temel cümleye bağlanan cümledir. Örnek Ava giden avlanır. Ava gitmek bir yan cümledir ama cümlede asıl yargı anlamaktır. Irmağa giden yol, kasabadan kurtulunca, göz alabildiğine uzanan sayısız şeftali bahçeleri arasından geçerdi. Altı çizili ve koyu yazılan yargılar yan cümledir. Asıl yargı geç- tir. 1. Basit Cümle Tek Yüklemli Cümle Tek yargı bildiren cümlelere basit cümle denir. Basit cümleler tek yargı bildirdiğinden tek yüklemden oluşur. Bu yüklem, çekimli bir fiil ya da ek fiil almış isim soylu bir sözcük veya söz grubu olabilir. Basit cümlelerde, yüklemin dışında, sözcük olarak fiilimsi eylemsi yer almaz. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerde bir yargı vardır. Örnek Âşıklar dalgın olur. Galiba Kumrucuğumu getiriyorlar. 2. Birleşik Cümle Tek bir yüklemi ve bu yükleme bağlı en az bir yan cümleciği bulunan cümlelere birleşik cümle denir. Cümlenin temel yargısı dışında bir veya birkaç yargısı bulunur. Bazen fiilimsi, alıntı cümle, “ki” bağlacı ve şart eki bu yargıyı oluşturabilir. Örnek Eee, gülü seven dikenine katlanır. fiilimsi ile Niye olduğunu bilmeden tam yine koşmaya başlayacaktım ki, yıkık sur kapısını gördüm yanımda. bağlaç olan ki ile Artık “Ev alma komşu al.” atasözünün hükmünün kalmadığına inanıyorum. alıntı cümle ile Yedi mahalle bir araya toplanıp da kırk gün kırk gece anlatsak bu dert yine bitmez… şart eki ile 3. Sıralı Cümle Basit ya da birleşik yapılı birden fazla cümlenin birbirine virgül , veya noktalı virgülle ; bağlanması sonucu oluşturulan cümlelere sıralı cümle denir. Sıralı cümlelerin en az iki yüklemi vardır. Örnek Allah’tan bugün nikâhımız kıyıldı, az kalsın telâştan nikâhsız güveyi girecektim. 4. Bağlı Cümle Aralarında anlam ilgisi bulunan basit veya birleşik cümlelerin bağlaçlarla birbirine bağlanmasıyla oluşan cümlelere bağlı cümle denir. Bağlı cümlenin birden çok yüklemi vardır. Örnek Aman efendim, ben kendi suçumu anladım ama onun suçu n’oluyor anlayamadım? Anlamlarına Göre Cümleler Cümleler, anlamları yönünden cümlede anlam ünitesinde ele alınıp incelenmiştir. Biz bu bölümde yalnızca örneklerle bu cümleleri tekrar edelim. Olumlu Cümle Örnek Her şey gibi bu acı da unutulup gider bir gün. Senin ne dolaplar çevirdiğini bilmiyor değilim. Olumsuz Cümle Örnek Kim demiş, onun tembel bir öğrenci olduğunu. İnsan vatanına hizmet etmekten usanır mı hiç. Soru Cümlesi Örnek Davet etsek bizim eve gelir mi dersiniz? Bu soruyu hangi yoldan çözeceksin? Koşul Şart Cümlesi Örnek Derdini söylemeyen derman bulamaz. Ona baktıkça seni hatırlıyorum. Dilek İstek Cümlesi Örnek Biz de onunla gidelim. Hayırlısıyla askerliğini bitirip gelsin de… Emir Buyruk Cümlesi Örnek Burayı derhal terk edin. İşini bitirir bitirmez yanıma gel. Ünlem Cümlesi Örnek Tüh, nasıl unuttum! İmdat, kurtaran yok mu! Cümle Türleri Cümle Çeşitleri Konu Anlatımı Soru Çözümleri Cümlenin Yapısı Konu Anlatımı Soru Çözümleri İsim Fiiller Konu Anlatımı Alp Er Tunga Destanı » Cümle Çeşitleri Kavram HaritasıA-Yüklemine Göre Cümle Çeşitleri1-FİİL CÜMLESİFiil cümlesi, yüklemi haber/tasarlama kipleri ve şahıs eklerinden herhangi biri ile çekimlenmiş olan Bulunur? Cümlenin yüklemi tespit edilir. Fiiller “-mek, -mak” mastar ekini alabilen sözcükler olduklarından cümlenin yüklemine bu mastar eklerinden uygun olanı getirilip yüklemin fiil olup olmadığı tespit edilir. Ayrıca sözcükte kip eki ve şahıs eki var mı yok mu buna bakılarak da cümlenin fiil cümlesi olup olmadığını rahatlıkla dün gizlice dışarı çık makKip eki Görülen geçmiş zaman “tı”Şahıs eki 3. Çoğul şahıs eki “lar”Sonuç Fiil cümlesidir. Aşağıdaki örnekleri de zihninizde bu şekilde çözümlemeye çatlak kavunları daha ucuza almak harika bir yol arkadaşı bulmuşsun!Yarını düşlerken bugünden olabileceğimi tahmin karşısındaki kaldırıma burada olan biteni yaparak belinizi bir beden gerçekleştirmek için gecesini gündüzüne Yüklemine göre cümle çeşitleri konusunda öğrenci arkadaşların düştükleri en büyük hata, cümlenin devrik olabileceğini unutup, cümlenin tamamını okumadan sondaki sözcüğe bakarak değerlendirme kalabilirsin bu şehrin en kalabalık şeyden korkmazdı karanlıktan korktuğu bildiklerini onunla paylaştı hiç tereddüt Fiilimsilerin yüklem olduğu cümleler fiil cümlesi değil, isim cümlesi olarak kabul edilir. Çünkü eylemsiler; fiile benzeyen, fakat fiilden isim yapma ekleri alarak artık “isim” soylu olan sözcüklerdir. Eylemsiler, ek fiil idi, imiş, ise, dir eklerini alarak cümlede yüklem görevini büyük hayali biriktirdiği para ile dünyayı dolaşmaktı. İsim fiilDolaşmak İsim fiil eki -mak almış eylemsiDolaşmak idi Ek fiilin görülen geçmiş zaman ekini idi alarak yüklem tartışları tek konu, ilaçları zamanında içmeyişiydi. İsim fiilEn çok yanılan, az kitap okuyup çok söz söyleyendir. Sıfat fiilBana olan sevgisi ölürcesineymiş. Zarf fiil2-İSİM CÜMLESİİsim cümlesi, isim veya isim soylu sözcüklerin “idi, imiş, ise veya dir” ek fiillerini alarak yüklem görevini üstlenmiş Bulunur? Tıpkı fiil cümlesinde olduğu gibi cümlenin yüklemi tespit edilir. İsimler “-mek, -mak” mastar ekini alamayan sözcükler olduklarından fiillerden bu yönüyle ayrılırlar. Yüklemi isim veya isim soylu olan sözcükte mutlaka ek fiil bulunur Ek fiilin geniş zamanı “dir” bazen düşebilir, Ahmet çalışkandır. – Ahmet çalışkan. gibi.Yüklem isim ve isim soylu sayılan sıfat, zamir, edat, fiilimsi gibi sözcüklerden meydana geldiğinde cümle yüklemine göre “isim cümlesi” görüşmemizi sağlayan kişi Hasan’dır. özel isimBu beton yığınında bize nefes veren tek şey ağaçlardı. cins isimKarşı rakip, geçen senenin en başarılı takımıymış. topluluk ismiDoğum günüm için yaptığın pasta çok lezzetliydi. sıfatYıllardır üzerine titreyerek çizdiği resim buymuş. işaret zamiriHayatımda aldığım en değerli hediye sendin bana. kişi zamiriO, fikirleriyle herkesi etkileyebilen biridir. belgisiz zamirKimdi bu yolu kapatan? Neydi derdi? soru zamiriSana edebileceğim yardım buraya kadarmış. edatB- Anlamına Göre Cümle ÇeşitleriCümleler, anlamları bakımından temelde ya olumlu ya da olumsuzdur. Bu olumlu ve olumsuz cümleler ayrıca soru, ünlem, emir, istek vb. anlamları da taşıyor olabilir. 1-OLUMLU CÜMLEOlumlu cümleler, yüklemde belirtilen yargının meydana geldiğini, gerçekleştiğini, olumlu yönde sonuçlandığını ya da sonuçlanacağını, söz konusu olan kavramın mevcut olduğunu ifade eden cümlelerdir. Olumlu cümlelerin yükleminde olumsuzluk eki ya da “yok, değil” gibi olumsuzluk ifade eden sözcükler genellikle yer birikimi ile babasına son model bir araba yüzünde bayram neşesi edildiğini anlayınca hızlı hızlı yürümeye hafta uzun bir yolculuğa açtığı çukur, ağzına kadar suyla sessiz sakin, kendi halinde Bazı cümleler, yükleminde ya da herhangi bir öğesinde olumsuzluk bildiren bir ek veya sözcük bulundurduğu halde anlamca yargının gerçekleştiğini, olumlu yönde olduğunu kasteder. Bu tip cümlelere “biçimce olumsuz, anlamca olumlu”, cümleler diyebiliriz. Buradaki “biçim” kelimesi, cümlenin kuruluş yönünü, yapısını, şeklini manzarası hoşuma gitmedi değil. hoşuma gittiOnun arkamdan konuştuğundan haberim yok değil. haberim varSenin bu tavırlarına kızmıyor değilim. kızıyorumHayattaki beklentilerime ulaşamayacağı mı sanıyorsun? ulaşacağımBir de ne göreyim, Erkan malzemeleri alıp gelmemiş mi? gelmişAnlamaz mı, ne zekidir o! anlarNOT Cümlede belirtilen durum veya davranış çirkin, rahatsız edici ya da uygunsuz bir anlama gelen sözcüklerden oluşsa bile, cümledeki yargı meydana gelmişse bu cümle olumlu bir göre göre ona yalan söylüyorsun. Yalan söylemek= Olumsuz bir durum ancak söyleme eylemi gerçekleştiği için cümle olumludur. Bir araya geldiklerinde arkamdan konuşuyorlarmış. arkadan konuşmakBu adam geçen sene de yırsızlık yapmıştı. hırsızlıkHer geçen gün daha da kötü oluyorum. kötü2-OLUMSUZ CÜMLEOlumsuz cümleler, yüklemde belirtilen yargının meydana gelmediğini, gerçekleşmediğini, olumsuz yönde sonuçlandığını ya da sonuçlanacağını, sözü edilen kavramın mevcut olmadığını ifade eden cümlelerdir. Olumsuz cümlelerin yükleminde olumsuzluk bildiren “-ma, -me, -maz, -mez” eki veya “yok, değil” gibi olumsuzluk ifade eden sözcüklergenellikle yer vurduğu bu şehirde artık uzun uzun binalar aynı şeyleri düşünecek onun böyle sitemli daha kapıyı çalmadan içeri kazak sıcak suda şeylerin önüne Bazı cümleler, olumsuzluk bildiren ek ya da sözcük almadığı halde, anlam bakımından yargının gerçekleşmediğini, gerçekleşmeyeceğini, sözü edilen kavramın bulunmadığını kasteder. Böyle cümlelere de “biçimce olumlu, anlamca olumsuz” cümleler söylediğin de laf mı şimdi. laf değilNe sen Leyla’sın ne de ben Mecnun. Sen Leyla değilsin, ben de Mecnun değilimKim sever bu kadar tatsız çorbayı! kimse sevmezVerilen işleri zamanında bitireceğini mi sanıyorsunuz? bitiremezDuyduklarım karşısında artık sana nasıl güvenebilirim? güvenememBu soğukta kabansız dışarı çıkılır mı hiç! çıkılmazSorunlara çözüm bulabilecek kadar donanımlı biri ne gezer! donanımlı biri yok3-SORU CÜMLESİSoru cümleleri, merak edilen bir durumu, bilgiyi veya giderilmek istenen bir kuşkuyu, soru anlamı olan çeşitli sözcükler yardımıyla öğrenmeyi amaçlayan; ya da bu soru sözcükleri yardımıyla bir isteği bir duyguyu anlatan cümlelerindeki soru anlamı “mi soru edatı”, “soru sıfatı”, “soru zamiri” ve “soru zarfı” ile sağlanır ve bu soru sözcükleri, cümledeki herhangi bir öğeyi bulmak için edatı= “mı, mi, mu, mü”Soru sıfatı= “nasıl, hangi, kaç, kaçıncı, kaçar, kaçta kaç, ne, ne kadar,”Soru zamiri= “kim, kimi, kime, kimde, kimden,ne, neyi, neye, neyde, neyden,nere, nereyi, nereye, nerede, neredenkaçı, kaçımız, kaçınız,kimler, neler, hangisi, hangileri, hangimiz”Soru zarfı= “nasıl, niçin, neden, niye, ne, ne zaman, ne kadar”a-Gerçek Soru CümlesiCevap almak amacı taşıyan soru insanlar nereden geliyor? Cevap Ankara’dan Soru anlamı zamirle sağlanmışİzne ayrıldıktan sonra seni aradı mı? Cevap AramadıHangi yoldan gideceksiniz? Cevap Bu yoldan sıfatGizli yürütülecek olan bu görevin başına kimi getirecekler? Cevap Onu zamirListedeki gruplarda kaçar kişi yer alıyor? Cevap Yedişer kişi sıfatBozulan Kırıkkale-Ankara yolu ne zaman onarıldı? Cevap Geçen sene zarfNiçin karanlıkta oturuyorsun? Cevap Çünkü….b-Sözde Soru CümlesiKuruluşuna göre soru soruyormuş gibi görünen; ancak cümledeki soru sözcüğüne rağmen herhangi bir cevap beklemeyen, cevabı kendi içinde gizli olan soru cümleleridir. Bu cümleler, vurgu/tonlamanın da yardımıyla bir duyguyu anlatmak için söndürdüm mü acaba? kuşkuBir kahve daha alabilir miyim? ricaSenin gibi bir insanı kim reddeder? şaşkınlık, övgüBu kadar kolay soruyu nasıl çözememişim? üzüntüDoğum gününü hiç unutur muyum? kesinlikOlayların böyle gelişebileceğini niçin düşünemedim? pişmanlıkBenim onca zorluğu nasıl aştığımı nereden bileceksiniz? ….Hırsızlık mı? Ben mi yapmışım? bilmezden gelme, karşı çıkmaO kadar uzaklara açılmaya ne gerek var?UYARI Cümlede soru sözcüğü gördüğünüzde “Bu cümle soru cümlesidir.” demeniz sizi hataya düşürecektir. Çünkü, içinde soru sözcüğü olduğu halde gerçek veya sözde soru cümlesi özelliği taşımayan cümleler de vardır. Bu konuda ve tüm cümle çeşitleri konusunda yapılan en büyük hata, cümleyi tam okumadan karar değirmenin suyunun nereden geldiği anlaşıldı. Soru cümlesiBana neden böyle davrandığını baksam yüzünde bir parça sen varsın mi gelmez mi bilmem ama başı dertte değildir CÜMLESİEmir cümleleri, bir eylemin yapılmasını veya yapılmamasını “buyruk, komut, talimat, ferman” şeklinde ifade eden cümlelerdir. Emir cümlelerinin yüklemi “emir kipi” ile çekimlenmiş fiilden oluşur. Ancak bazen, vurgu/tonlama yardımıyla farklı kiplere de emir anlamı gelene kadar yemeği su doldur ve hemen arabayı 12’den önce evden gelmeden bilgisayarı sonra ablanın kalbini CÜMLESİVurgu/tonlamanın en yoğun kullanıldığı cümle çeşitleridir. Ünlem cümleleri, “sevinç, üzüntü, korku, şaşkınlık, acıma, kızgınlık, hüzün, hayıflanma, coşkunluk, tehdit vb.” duyguları vurgu/tonlama ve bazı kelimelerin de yardımıyla etkili şekilde ifade etmeye yarayan cümlelerdir. Ünlem cümlelerinin sonuna ünlem işareti konulur. ÖrneklerNeydi o ses öyle!Harika bir fikir geldi aklıma!Off yine başıma ağrı girdi!Hey inşaat alanına dikkat et!Eyvah babam da gelecekmiş!Ne kadar da güzel bir bebek bu!Oraya gitmene izin vermiyorum!İmdat! Düşüyorum!C- Yüklemin Yerine Göre Cümle ÇeşitleriCümlede, normal şartlarda yüklemin bulunması gereken yer, cümlenin sonudur. Fakat bazen, şiir mısralarında, günlük konuşma cümlelerinde veya üslup özelliği olarak yüklemin yeri DÜZ CÜMLETürkçenin cümle yapısında özne başta, tümleçler ortada, yüklem ise sondadır. Bu sebeple yüklemi sonda olan cümlelere “kurallı cümle” ya da diğer bir ifadeyle “düz cümle” üzerindeki bütün kitapları rafa gün hayallerine ulaşacağına yalnızlığına yürek her gün farklı şekilde taramaktan keyif gecenin en zarif CÜMLEYüklemi sonda değil, başta veya ortada olan cümlelerdir. Başka bir ifadeyle yüklemi özne veye tümleçlerden önce gelen cümleler “devrik” cümlelerdir. Devrik cümlelerin öğelerini kolaylıkla bulabilmek için cümleyi kurallı cümleye çevirmeniz işinizi kolaylaştıracaktır.ÖrneklerHeyecandan daha sınava girmeden unuttum bütün geldiğinde anlayacaksın ne demek günlerimin sessiz avuntusudur avuçlarımdaki dost gerek beni bu diyardan alıp Yapısına Göre Cümle Çeşitleri1-BASİT CÜMLETek bir durumu, tek bir duyguyu düşünceyi, tek bir yargıyı anlatan ve bunu da tek bir yüklem ile sağlayan cümlelere “basit cümle” denir. Basit cümlelerde yüklem haricinde şunlar yer almazİkinci bir yüklem ek fiil ya da kip ekleriyle çekimlenmiş bir sözcükFiilimsiki bağlacı“-se, -sa” şart kipi ile çekimlenmiş sözcükÖrneklerYarın hava daha güzel kuru kalabalık bizi iyiden iyiye saçları genç yaşta hafta sonu için günü birlik bir gezi UYARI Basit cümle demek “kısa cümle” demek değildir. Yukarıda belirttiğimiz kriterlere uygun uzun cümleler de basit cümle olarak bitimindeki marangozda, semtin en yaşlı esnafı Hasan Amca büyük bir azimle işini yapıyordu. Basit cümleFabrika atıkları, kanalizasyon suları ve kimyasal atıklar, akarsuların ve göllerin kirliliği ile birlikte çok sayıda sağlık sorununu da beraberinde getirmektedir. Basit cümle2-BİRLEŞİK CÜMLEİçinde birden fazla yüklemi olan, dolayısıyla birden fazla yargı taşıyan cümlelere birleşik cümle denir. Bu cümleler, girişik birleşik, ki’li birleşik, iç içe birleşik yapıda olabilir. Şartlı cümleler de birleşik cümle olarak kabul Girişik Birleşik Cümleİçinde fiilimsi türünden bir sözcük isim fiil, sıfat fiil, zarf fiil bulunan cümleler “girişik birleşik cümle” olarak bulunduğu söz öbeği yan cümlecik, asıl yüklemin bulunduğu bölüm ise temel cümle ne kadar eylemsi varsa o kadar yan cümlecik Üç yaşına gelince / okumayı C. Zarf Fiil Eki Temel C.Yan cümle, temel cümlenin zarf tümleci görevinde kullanılmıştırBu olaya kayıtsız kalan insan / merhamet duygusunu C. Sıfat Fiil Eki Temel C.Yan cümle, temel cümlenin öznesi görevinde kullanılmıştırOnca yıldan sonra bizleri terk edişine / anlam C. İsim Fiil Eki Temel C.Yan cümle, temel cümlenin dolaylı tümleci görevinde kullanılmıştır Ki’li Birleşik CümleKendisinden önce gelen temel cümle kendisinden sonra gelen yan cümleyi birbirine bağlayan “ki” bağlacıyla oluşturulmuş cümlelerdir. Bu tür cümlelerde bulunan “ki”, Farsçadan Türkçeye geçen bir “ki” bağlacıdır. Bu nedenle bu tür cümleler Türkçenin yapısına tam olarak uygun değildir. Aşağıdaki örneklerde temel cümlenin “ki” bağlacından önce, yan cümlenin ise sonra kullanıldığını Biliyorum ki pişman C. / Yan olacağını biliyorum. Türkçe cümle yapısına uygun haliDuydum ki unutmuşsun gözlerimin C. / Yan rengini unuttuğunu duydum. Türkçe cümle yapısına uygun haliİtiraf etmeliyim ki ona hiç bir zaman doğruları C. / Yan hiç bir zaman doğruları söylemediğimi itiraf etmeliyim. Türkçe cümle yapısına uygun hali İç İçe Birleşik Cümleİki cümlenin iç içe geçmesiyle oluşmuş cümlelerdir, başka bir deyişle bir cümlenin, başka bir cümle içinde yer aldığı cümlelere “iç içe birleşik cümle” denir. Tek başına bir yargıya sahip olan temel cümle ile onun ögesi konumundaki başka bir yargıya sahip cümle iç içe geçerek bu tür cümleleri oluşturur. İç içe birleşik cümlelerde temel cümlenin yüklemi genellikle “demek, sanmak, zannetmek, farz etmek, bilmek, görmek, görünmek, düşünmek” fiillerinin çekimli Birazdan geliyorum, C. Temel her zaman eşitlik demek değildir, diye C. Temel bu iş birazdan biter diye C. Temel “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesini C. Temel Şartlı Birleşik Cümle-se, -sa şart eki almış cümlenin, temel cümleyi çeşitli açılardan tamamladığı cümle çeşididir. Bu tür cümlelerde yan cümle zarf Hava sıcak olursa camları C. Temel olmazsa huzur C. Temel kıymetini bilmezse çabucak C. Temel kadar hızlı gidersek kaza C. Temel ne kadar büyükse, sabır da o kadar C. Temel CÜMLEBirden fazla tamamlanmış cümlenin anlamsal bir bütünlük içinde sıralanarak oluşturulduğu cümlelerdir. Aralarındaki anlam ilişkisi, ortak cümle, ortak kip, şahıs ekleri vb unsurlarla pekiştirilir. Sıralı cümleler, birbirinden virgül , veya noktalı virgülle ; Sıralı cümlelerin bir bölümünde ögelerinden en az birisi ortak olan cümleler yer alırken, bir bölümünde ise ögelerinden hiçbiri ortak değildir. Ortaklığı bulunan cümlelere “bağımlı sıralı cümle“, ortaklığı bulunmayan cümlelere ise “bağımsız sıralı cümle” adı geldi efendimiz; yatağınıza bekliyorlar. Bağımlı Sıralı Cümle1. cümle Doktor geldi efendimiz. kim geldi = doktor Yatağınıza bekliyorlar. kim bekliyor = doktorOrtak Öğe Özne DoktorBen çalışıyordum, o eğleniyordu. Bağımsız Sıralı Cümle1. cümle Ben O eğleniyorduOrtak Öğe –Annesi buraya kadar geldi, oğlunu sordu. Bağımlı Sıralı Cümle – Ortak Öğe ÖzneBu albümü Türkiye’de çıkardı, sattı. Bağımlı Sıralı Cümle – Ortak Öğe NesneMurat her pazartesi bize gelir, perşembe dönerdi. Bağımlı Sıralı Cümle – Ortak Öğe ÖzneBu ihtiyar teyzeyi herkes sever ve sayardı. Bağımlı Sıralı Cümle – Ortak Öğe Belirtili NesneKaradenizin havası güzel, suyu güzel, doğası yemyeşil. Bağımlı Sıralı Cümle – TamlayanKoridorda dört kişi vardı; biri, bize doğru yaklaştı. Bağımsız Sıralı CümleGel demesi kolay; git demesi zordur. Bağımsız Sıralı Cümle4. BAĞLI CÜMLEİki veya daha fazla cümlenin “ile, ve, ama, fakat, lakin, çünkü, meğer, veya, halbuki” gibi bağlaçlarla birbirine bağlandığı cümlelerdir. Bu tür cümleler birbirlerine anlamca bağlı olsalar da yüklemleri, özneleri ya da diğer öğeleri farklılık gösterebilir. Tıpkı sıralı cümlelerdeki gibi unsurlarının biri veya birden fazlası ortak olarak kullanılan bağlı cümleler bulunduğu gibi, hiçbir unsuru ortak olmayan bağlı cümleler de Bağlı cümle ile sıralı cümle arasındaki fark, cümleleri ayırırken kullanılan unsurlardır. Bağlı cümlelerde bağlaçlar, sıralı cümlelerde ise virgül veya noktalı virgül güzeldi ve hemen fotoğraf makinemi arası iyi değil sanıyordum, meğer tam bir kitap çıkarken montunu almalısın; çünkü yağmur kaderde var lâkin vatandan ayrılışın ızdırabı ne diller döktü meğerse hepsi yalanmışAnası böyle söyledi gene de gidip kocasına çeşitleri konusu ile ilgili çözümlü örnekler sayfamızı da inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz. Hepinize başarılar diliyoruz…

kısaltmaların sonunda kullanımına örnek cümle